Co powtórzyć z gramatyki i ortografii do egzaminu E8?

• zdanie pojedyncze i złożone,
• zdania współrzędne (i, ale, lecz, więc…) i podrzędne (że, ponieważ, kiedy…),
• związki w zdaniu: podmiot – orzeczenie, przydawka, dopełnienie, okolicznik,
• typowe błędy: „poszłem / wziąść / tą książkę” → poprawne: „poszedłem / wziąć / tę książkę”.

Pisownia „nie” z różnymi częściami mowy:

• Razem z rzeczownikami i przymiotnikami (np. nieobecność, niedrogi).
• Osobno z czasownikami (np. nie pisać) i imiesłowami (np. nie czytając, nie zrobiony).

Pisownia „-by” z czasownikami:

• Zawsze łącznie (np. zrobiłby, napisałbym).

Użycie „ó”, „u”, „ż”, „rz”, „ch”, „h” w trudniejszych słowach:

• Warto powtórzyć wyrazy z objaśniającymi regułami (wymienność na o, e, a np. góra – górka, oraz rz po spółgłoskach p, b, t, d, k, g, ch, j).

Wielka i mała litera:

• Pisownia nazw mieszkańców (warszawianin / Warszawianin – pamiętaj o okresie przejściowym i nowych regułach RJP uznawanych przez CKE).
• Nazwy własne: państw, miast, ulic, a także tytułów dzieł literackich. [1, 2]

Ruchome „e” oraz końcówki fleksyjne:

• Pisownia zakończeń -ii, -i, -yj, -ij w dopełnieniu, celowniku i miejscowniku (np. historii, scenie).

Interpunkcja do powtórki

• Stawianie przecinków przed spójnikami (że, ponieważ, żeby, który, ale, lecz).
• Oddzielanie imiesłowowego równoważnika zdań przecinkami.
• Wydzielanie wtrąceń i dopowiedzeń.

Wyrazy z lektur obowiązkowych

• Mały Książę: pisownia wielką literą jako imię własne bohatera i tytuł.
• Quo vadis: łaciński tytuł, który zawsze zapisujemy małymi literami (chyba że zaczyna zdanie).
• Balladyna: pisownia przez podwójne „l”.
• Syzyfowe prace: słowo „Syzyfowe” wielką literą, gdy odnosi się do mitu, ale małą „syzyfowa praca” jako związek frazeologiczny.
• Artylerzysta: trudna pisownia z „rz” oraz „-y-” (np. Reduta Ordona).
• Bohater: zawsze przez „h” (np. główny bohater lektury).

Pułapki z „ż”, „rz”, „ó”, „u”, „ch”, „h”

• Artykuł: pisownia przez „u” zwykłe.
• Gżegżółka / rzeżucha: klasyczne wyjątki łamiące reguły wymiany.
• Chorągiew: pisownia przez „ch” oraz „ó” niewymienne.
• Wahać się: pisownia przez samo „h”.
• Druh / druhna: pisownia przez samo „h” na końcu i w środku słowa.
• Zasłużyć: pisownia przez „ż”, mimo braku wyraźnej wymiany.

Pisownia łączna i rozdzielna („nie” oraz „by”)

• Nie najgorszy: osobno, ponieważ „nie” z przymiotnikami w stopniu najwyższym piszemy oddzielnie.
• Niewątpliwie: razem, jako zaprzeczony przysłówek w stopniu równym.
• Chciałbym / zrobilibyśmy: cząstkę „by” z formami osobowymi czasownika zawsze piszemy łącznie.
• Można by / trzeba by: cząstkę „by” z formami nieosobowymi czasownika zawsze piszemy osobno.

Wielka i mała litera

• Polak / warszawianin: nazwy mieszkańców państw wielką literą, nazwy mieszkańców miast małą literą.
• Ziemia / ziemia: wielką literą jako planeta, małą literą jako grunt lub grunt uprawny.
• Morze Bałtyckie: oba człony wielką literą, ponieważ drugi człon jest przymiotnikiem w mianowniku.
• Morze Czarne: analogicznie jak wyżej, oba słowa wielką literą.